5 milyon yıllık gizem çözüldü! Kayıp nehrin sırrı ortaya çıktı: ‘Zaman kapsülü gibi’

Kuzey Amerika’nın en önemli su kaynaklarından biri olan Colorado Nehri hakkında yıllardır süren büyük gizem çözüldü. Bugün Büyük Kanyon boyunca akarak yaklaşık 445 kilometrelik ve 1800 metreyi aşan derinlikte bir kanyon oluşturan nehrin, geçmişte bambaşka bir rotada aktığı ortaya çıktı.

BUGÜNE KADAR AÇIKLANAMIYORDU

Bilim insanlarına göre Colorado Nehri, her zaman Büyük Kanyon’dan geçmiyordu. Jeolojik veriler, nehrin yaklaşık 11 milyon yıl önce Batı Colorado bölgesinde var olduğunu gösteriyor. Ancak bugünkü yatağına yalnızca 5-6 milyon yıl önce ulaştı. Aradaki yaklaşık 5 milyon yıllık dönem ise bugüne kadar açıklanamıyordu.

Science dergisinde yayımlanan yeni araştırma, bu “kayıp dönemin” izini sürdü. İddia edilene göre nehir, o yıllarda Büyük Kanyon’un doğusunda yer alan ve bugün tamamen kurumuş olan dev bir gölü besliyordu. Bu antik göle ise Bidahochi adı veriliyordu.

NEDEN YOK OLDUĞU BİLİNMİYOR

Ancak bu gölün neden yok olduğu hala bilinmiyor. Üstelik göle ait kalıntıların büyük bölümü zamanla aşındığı için gölün ne kadar büyüdüğü ya da hangi su kaynaklarıyla beslendiği de net değil.

‘ZAMAN KAPSÜLÜ GİBİ’

Araştırmanın başındaki John He ve ekibi, bu gizemi çözmek için kaya örneklerinde bulunan “zirkon” adlı mikroskobik kristalleri inceledi. Bu kristaller, oluştukları dönemin kimyasal özelliklerini sakladığı için adeta birer “zaman kapsülü” gibi çalışıyor.

Bilim insanları, bu kristallerin içindeki uranyum ve kurşun oranlarını ölçerek hem yaşlarını hem de hangi bölgeden geldiklerini belirledi. Elde edilen sonuçlar, yaklaşık 6.6 milyon yıl önce göle taşınan kum ve tortuların Colorado Nehri ile aynı kaynaktan geldiğini ortaya koydu.

Kayalardaki dalga izleri ve büyük balık fosilleri de bölgede sadece durgun bir göl değil, güçlü akıntıya sahip bir su sistemi olduğunu gösterdi. Bu da nehrin uzun süre bu gölü beslediğini kanıtladı.

40 MİLYONDAN FAZLA İNSANA SU TAŞIYOR

Araştırmaya göre Colorado Nehri, bir noktada taşarak bugünkü yatağına ulaştı. Bu ihtimal uzun süredir tartışılıyordu, ancak yeni bulgular bu görüşü güçlü şekilde destekliyor.

Bugün Colorado Nehri, Amerika’nın kurak batı bölgeleri için hayati öneme sahip. 40 milyondan fazla insana su sağlayan nehir, aynı zamanda 150’den fazla tehdit altındaki canlı türüne de yaşam alanı sunuyor. Milyonlarca yıl öncesine uzanan bu keşif, doğanın geçmişine dair büyük bir boşluğu doldurdu.