İsrail’e Batı Şeria ambargosu
Avrupa ülkeleri, İsrail’in Batı Şeria’daki yasadışı Yahudi yerleşimlerinde üretilen mallara ambargo kararı aldı. 12 ülkenin attığı bu adım, mevcut İsrail yönetiminin Batı Şeria’da tepki çeken uygulamalarına bugüne kadar verilen en büyük tepki olarak dikkat çekiyor.
Avrupa ülkeleri Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve İngiltere’nin dışında Kanada’nın da katıldığı ortak açıklamayla karar dünyaya duyuruldu. 12 ülkenin dışişleri bakanları, yaptıkları ortak yazılı açıklamayla Batı Şeria’daki İsrail yerleşimleriyle ticareti yasaklayacaklarını duyurdu. Açıklamada, İsrail’in Batı Şeria’daki eylemleriyle iki devletli çözümü baltalayan adımlar attığı belirtilirken, durumun her geçen gün daha da kötü hale geldiği kaydedildi. Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin sebep olduğu şiddet olaylarına işaret edilen açıklamada, iki devletli çözüm fikrinin korunması gerektiği vurgulandı.
‘İki devlet tek yol’
İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, İngiltere Parlamentosu’nda yaptığı açıklamada, kendisinin de bir Yahudi olduğunu hatırlatırken, “İsrail’e desteğim sarsılmazdır ancak bu durum, Filistin Devleti’ne desteğimle çelişmiyor” diye konuştu. İki devletli çözümün hem Filistinliler hem de İsrailliler için tek yol olduğunun altını çizen Miliband, Gazze’de yaşananların ise “dünyanın ve İngiltere’nin vicdanından silinmeyecek bir leke” olduğunu söyledi. “İngiltere, Batı Şeria’da yerleşimci teröristler tarafından etnik temizlik yapıldığını kabul etmektedir” diyen Miliband, İsrail’in Batı Şeria’daki eylemlerinin “Filistin Devleti” fikrini yok etmeyi hedeflediğini vurguladı. Öte yandan İran ve Hizbullah’a yönelik de yeni yaptırımlar açıklayan Miliband, “Bu tehditlerle mücadele, İsrail’le ortak ulusal güvenlik sorunlarımızdır. Bunlarla mücadelede işbirliğini sürdüreceğiz” dedi. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Fransa, aynı yönde taahhütlerde bulunan 11 ülkeyle birlikte işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrailli yerleşim yerleriyle ticarete son verecek” ifadesini kullandı. Batı Şeria’nın “patlama eşiğine” geldiği için böyle bir kararı aldıklarını belirten Barrot, bölgede uluslararası hukukun hiçe sayılarak Filistin topraklarının gasbının devam ettiğini, buradaki aşırıcı İsraillilerin Filistinlilere yönelik şiddet ve terör eylemlerinin arttığını vurguladı. “İsrail’in güvenliği kesin bir şekilde sağlanmadıkça Orta Doğu’da kalıcı barışın olamayacağını” savunan Barrot, “İsrail makamları yasa dışı sömürgeciliğe ve onu takip eden kabul edilemez şiddete son vermeli” görüşlerini paylaştı.
ABD rahatsız
ABD ise ambargo kararına karşı çıktı. ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, İngiliz firmalarının birçok ABD eyaletinde iş yapmasının “yasaklanabileceğini” söyledi. Kararın, İngiltere ile ABD ve İsrail arasındaki ilişkilerde yeni bir gerilime yol açabileceği değerlendirilirken, İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın ABD Başkanı Donald Trump ile telefon görüşmesi gerçekleştirdiği bildirildi. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ise, böyle bir karar alan ülkelerin “tarihin yanlış tarafında” yer alacağını ifade etti.
Öte yandan İsrail, İngiltere’nin kararına misilleme olarak Kudüs’teki İngiliz konsolosluğunu kapatma kararı aldı. Birleşmiş Milletler ve çoğu ülke, Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerini yasadışı, bölgeyi ise işgal altında kabul ediyor. İsrail ise Batı Şeria’nın işgal altında değil, statüsü tartışmalı bir bölge olduğunu savunuyor. Bu topraklardan giden mallar İsrail’in toplam ticaret hacminin küçük bir kısmını teşkil ediyor.
Türkiye’den destek
Dışişleri Bakanlığı, 12 ülkenin Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimlerle ticareti yasaklamaya yönelik adımları hakkında yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, “Birleşik Krallık, Fransa ve Kanada’nın öncülüğünde on iki ülke tarafından Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimlerle ticareti ve iş ilişkilerini yasaklamaya yönelik atılan adımları memnuniyetle karşılıyor ve destekliyoruz” ifadelerine yer verildi. Açıklamada, yasa dışı yerleşimlerin, sistematik bir işgal politikasına dönüşerek Filistin Devleti’nin varlığını tehdit eder noktaya ulaştığı, “yerleşimci terörü”nün etnik temizlik boyutuna vardığı vurgulandı.
7 Ekim tartışması büyüyor: Uyarmışlardı
İsraili merkezli Haaretz ülkede seçime günler kala 7 Ekim 2023’te ülkeyi sarsan Hamas saldırılarıyla ilgili çarpıcı bir haberle dikkat çekti. Haberde, BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zaid’in 7 Ekim saldırısından bir buçuk hafta önce İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu aradığını ve olası saldırılarla ilgili istihbarattan haberdar ettiği öne sürüldü. Habere göre Bin Zaid bu görüşmede, Hamas’ın Gazze’deki lideri Yahya Sinvar’ın İsrail’e karşı büyük bir operasyon planladığı uyarısında bulundu. Bin Zaid, söz konusu olayın sadece kan dökülmesine yol açmakla kalmayıp tüm bölgeyi istikrarsızlaştıracağından endişe ettiğini dile getirdi. Habere göre Netanyahu ise sakin bir tepki verdi ve İsrail’in her türlü senaryoya hazırlıklı olduğunu belirtti.
Suudi-Husi çatışmaları şiddetlendi
Yemen’de İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan tarafından desteklenen Yemen hükümeti güçleri arasındaki çatışmalar şiddetleniyor. Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik son saldırısı büyük dikkat çekerken, çatışmada yeni bir döneme girildi. Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, Husilerin ülkenin güneyindeki bazı enerji tesislerini hedef aldığını; bazı bölgelerde yangınların çıktığını bildirdi. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, Husilerin ülkeye yönelik saldırılarında 73 kişinin yaralandığını duyurdu.
Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, ülkenin güneyindeki bazı petrol ve enerji tesislerinin saldırıların ardından faaliyetlerini geçici olarak durdurduğunu açıkladı. Bakanlık, çeşitli noktalarda çıkan yangınlara itfaiye ekiplerinin müdahalesinin sürdüğünü belirtti.
Saldırılar, Yemen’de hükümet güçlerinin Husilerin kontrolündeki başkent Sana’yı geri almak amacıyla başlattığı karşı saldırının sürdüğü dönemde gerçekleşti. Yemen ordusu son günlerde Husilerin daha önce ele geçirdiği bazı bölgeleri geri almak için karşı saldırı başlatırken, el-Cevf’te yeni bir cephe açarak başkente doğru ilerleme sağlamaya çalışıyor.
Türkiye’den kınama
Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Husilerin Suudi Arabistan’ı hedef alan saldırıları kınanırken, “Husilere saldırgan eylemlerine bir an önce son vermeleri çağrısında bulunuyoruz” denildi.
ABD’den İran petrolüne saldırı
ABD’nin İran’a yönelik saldırıları devam ediyor. ABD ordusu dün İran’ın Basra Körfezi’nde yer alan petrol ihraç terminalinin bulunduğu Hark Adası ile Hürmüzgan Eyaleti’ne bağlı Cask kenti yakınlarına saldırılar düzenledi. İran medyası bölgede patlama seslerinin duyulduğunu bildirdi. Amerikan Fox News’e konuşan üst düzey ABD’li bir yetkili, Hark Adası ile Cask kentine saldırıları doğrularken, vurulan hedefler arasında İranlı petrol tankerlerinin de bulunduğunu açıkladı.
‘Denizaltı ele geçirdik’
İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’nda ABD’ye ait insansız denizaltı ele geçirdiklerini duyurdu. Yayınlanan görüntülerde, denizaltının ABD Donanması’nın en yeni otonom su altı sistemlerinden biri olan Dive-LD olduğu görüldü. 6 bin metre derinliğe inebilen denizaltı, deniz tabanı haritalama, mayın tespiti, boru hattı kontrolü ve istihbarat toplama görevlerinde kullanılıyor.